De Beer

Natuurgebied “De Beer”

Toen mijn opa en oma Hoogendonk in de jaren 30 nog maar net aan de Polderhaakweg woonden maakten zij soms een uitstapje naar ‘De Beer’, via een pontje in Hoek van Holland. Ik had werkelijk geen flauw benul waar mijn oma over sprak want in mijn beleving was er aan ‘de overkant’ slechts Europoort met opslag, raffinaderijen en industrie.

Maar ‘De Beer’ was wel degelijk een landschappelijk interessant gebied. Sporen hiervan zijn nog terug te vinden in Oostvoorne. En dat het interessant was blijkt ook wel uit het feit dat het gedocumenteerd is. En uit de diverse beschrijvingen blijkt dat de Polderhaak / Haakpolder als de uiterste oostgrens kan worden beschouwd van “De Beer”.

Zie bijvoorbeeld de info in dit artikel : Klik

Een monument voor een verloren landschap

Het natuurmonument De Beer lag aan de zuidkant van de monding van de Nieuwe Waterweg, tegenover Hoek van Holland. Het was ooit een prachtig voorbeeld van een dynamisch duinsysteem waar de zee vrij spel had. Grote strandvlaktes zorgden voor een ideale vestigingsplaats voor een kustbroedvogels, zoals visdiefje, dwergstern, de grote stern, kluut en bontbekplevier. De Beer ontwikkelde zich tot een natuurgebied dat, mede door zijn grootte van 1300 hectare, uniek was voor Nederland. In 1958 begon hier de aanleg van Europoort waardoor De Beer geheel zou verdwijnen.

Chronologische ontwikkelingen

In het artikel wordt een aantal kaarten getoond die de ontwikkelingen rondom Hoek van Holland, dat als zodanig pas ruim een eeuw bestaat, levendig beschrijft. Maar we beginnen met een kaart van het Westland.

Westland in de Middeleeuwen

In bovenstaande kaart zijn de duin- en stroomgebieden weergegeven van vroeger tijden. Opvallend is hier het water dat ‘De Heij’ wordt genoemd. Met een ruime blik wordt hierin het huidige water ‘Het Nieuwe Water’ en het laagst liggende stuk Westland ‘Poelkade’ herkend. De uitstroom bij Monster, De Maesemunde is eeuwen geleden al dichtgeslibd. Dit kaartje maakt het voor geboren Westlanders ineens duidelijk waarom er in het Westland zoveel verschillende grondsoorten zijn. Zand, klei en veen, het was er allemaal. Om niet te spreken over opgehoogde tuinen.

Hieronder een verzameling kaartjes die ook op de betreffende website zijn te vinden en ook aldaar te downloaden, in een veel groter formaat. 

Fragment van de kaart van Delfland van Floris Balthasarsz. uit 1611. 
De fraaie kaart van het zuidelijk deel van Holland van Cornelis de Graat uit 1773. 
Kaart van Balthasar Florisz. uit 1629 toont duidelijk de verzanding in de monding van de Maas.
Detail van de Kaarte vande Polder, genaamd het Nieuwe Landt met zyn buyten landen ende Gorsinge enzovoorts uit 1665.
Detail van een kaart uit het boek ‘Masemude’ van A.A. Beekman uit 1919. 
De Beer op de topografische kaart van 1880: een woest, ongerept en nog erg leeg gebied.