De Oranjebuitenpolder: Land in wording en verwording
Kom je vanuit Maasdijk aangereden via de Korte Kruisweg, dan opent zich op de Oranjedijk een wijds landschap van zo’n 320 hectare. Met op de voorgrond akkerbouw en weidegebied. En op de achtergrond een reeks windmolens, de Nieuwe Waterweg en de raffinaderijen van onder andere Q8 en BP. Daartussen talloze opslagtanks.
Op het eerste gezicht is het een landschap dat bekend voorkomt. Overal in Nederland kom je dijken, sloten en agrarisch landgoed tegen. Maar het bijzondere aan de Oranjebuitenpolder is de ligging. Nergens anders tref je een stiltegebied aan in een overvolle ruimte van kassengebieden, woningbouw en industrie. Het feit dat het er stil is is minder voor de hand dan het lijkt. Als gevolg van 10-tallen jaren plannenmakerij en verwaarlozing is de Oranjebuitenpolder zelfs stiller dan 40 jaar geleden. Waar in de jaren 60 nog 9 huizen bewoond waren, zijn het er nu slechts 5. Het aantal bewoners is gedaald van ca 40 tot ongeveer 10.
Geschiedenis Oranjebuitenpolder
Wat weinigen echter weten is dat de geschiedenis van de Oranjebuitenpolder vrij goed is beschreven en een aantal oer-Hollandse zaken omvat. Daaronder de geschiedenis van de Bonnenpolder, Polder den Andel, de Oranjepolder (natuurlijk), de Nieuwlandse polder, ‘t Hondertlandt, het Westland, Delfland, De Beer en niet te vergeten de aanleg van de Nieuwe Waterweg.
In zekere zin is de Oranjebuitenpolder een oer-polder/duingebied waar de natuur duizenden jaren haar gang kon gaan. Pas vanaf de 17e eeuw heeft de mens getracht de polder naar zijn hand te zetten. Een proces dat na het graven van de Nieuwe Waterweg en de aanleg van zeedijken lijkt te zijn voltooid.
Maar niets is minder waar. Er bestaan talloze plannen voor hernieuwd menselijk ingrijpen.
Dubbele dijk / zomerdijk
Oorspronkelijk was het Spuidijkje een dubbele dijk. Een dijk op 3,5 meter hoogte en een oudere lage zomerdijk. Op de foto is het niet meer te zien maar zeker nog in de jaren 80 was het stuk land links van de sloot enigszins bolvormig. Door jarenlang ploegen is de top van de oude zomerdijk afgeslecht. De zomerdijk liep langs de toenmalige loop van de ‘Grote Rel’ helemaal tot aan de uitmonding bij de Maese, het Amers Gat.
Op bovenstaande kaart, waarvan het jaartal niet bekend is, is die 2e dijk nog ingetekend.
Verwarring m.b.t. aanduiding Oranjepolder en Oranjebuitenpolder
Het lijkt er momenteel op dat zelfs Delfland het niet meer weet. Tenzij we iets over het hoofd hebben gezien.
De Oranjebuitenpolder wordt hier niet eens op vermeld. Bovendien is een stuk van de polder naamloos. Het gaat dan om het opgespoten stuk van het slibdepot, het lage land daarvoor (o.a. vispaaiplaats) en het tussenstuk tussen de 2 Oranjedijken en het Spuidijkje.